Često na ovim stranama pišem o kompaniji 37signals, njihovim proizvodima i filozofiji rada. Kako su 37s danas već dobro poznato ime i u domaćim developerskim i e-biznis krugovima, između ostalog u aktuelnom broju PC magazina nalazi se i moj tekst o ovoj kompaniji, zanimljivo je potražiti domaće ekvivalente i opisati njihov rad. Ako pričamo o srpskoj Web development industriji, najveći dio kompanije se odlučuje na tzv. “Outsourcing model” prvenstveno zbog “cost vs. benefit” analiza, odnosno direktnog slivanja prihoda i linearnom rastu shodno uloženom radu i vremenu. Kompanije čiji je fokus na izradi, promociji i prodaji sopstvenog, “proprietary”, Web softvera su izuzetno slabo zastupljene na ovim prostorima zbog proste činjenice da se na pozitivan bilans u poslovanju može čekati nekoliko mjeseci, godinu dana, više godina ili nikad.

Boris Krstović, CEO beogradske kompanije SpoonLabs je na E-trgovini 2006 održao odlično predavanje o razvoju i globalnoj promociji softverskih Web proizvoda. Ako se sjetim ranih podcastova sa predavanja Jasona Frieda, i to u periodu prije pretjeranog forsiranja Getting Real filozofije, mogu reći da ga je kolega Krstović (alijas boccio) svojim jednostavnim i fokusiranim predavanjem sa obiljem korisnih informacija u nekim segmentima potpuno nadmašio.

Developer licenca softvera (namjenjena developerima, kao što ime samo kaže) sa 15% u ukupnoj prodaji u prihodu učestvuje sa 47.27%. Međutim, skupe licence iako najprimamljivije za prodaju, su izuzetno zahtjevne u smislu podrške. Upravo u odnosu sa potencijalnim kupcima i korisnicima softvera Boris vidi najvažniju kariku koja direktno utiče na imidž proizvoda i sliku koja se stvara o istom u okviru zajednice. S obzirom da se proizvod prodaje internacionalno, tj. globalno, odgovarati na pitanja i probleme kupaca samo u okviru radnog vremena jedne vremenske zone može biti izuzetno loša praksa, pogotovo kada su u pitanju kupci skupih licenci koji nerijetko zahtijevaju povratnu informaciju u roku 3-6 sati. Podrška kupcima (support) mora biti besprekorna, ali podršku putem telefona i instant messanger servisa bi trebalo na neki način odvojiti samo za VIP kupce, jer se stvara preveliki overhead u radu support/sales tima. Upravo na ovom mjestu Krstović vidi najveća ograničenja za rast tima i učešća proizvoda na tržištu. Sektor podrške/prodaje kupcima zahtjeva ljudske resurse koji detaljno: poznaju proizvod, vješti su u komunikaciji sa kupcima i govore tečno engleski jezik (a ne za Indijce tipični “tarzan english”). Ovakve ljudske resurse je jako teško pronaći na ovim prostorima i to je trenutno najveće ograničenje srpskih i uopšte regionalnih developerskih timova koji globalno plasiraju vlastite proizvode.